De 14e van Kees
“Macht heb je alleen nodig wanneer je iets kwaadaardigs wilt doen — liefde is genoeg om alles gedaan te krijgen”

Ik heb deze spreuk van Charlie Chaplin al een tijdje in mijn computer staan met het idee om er een keer iets over te schrijven. Het “spookt” al een tijdje rond in mijn hoofd en het begin van 2026 vind ik een mooie gelegenheid.

Het lijkt vandaag de dag wel of de wereld alleen maar draait op competitie, controle en macht. Als je iets wilt bereiken dan lijkt macht onmisbaar; je moet invloed hebben of veel druk kunnen zetten. Maar die macht komt voor een groot deel naar je toe via dwang, angst aanjagen en druk uitoefenen. Voorbeelden genoeg in deze, lijkt wel, steeds harder wordende wereld.

Macht werkt via dwang: regels, sancties, geweld, manipulatie zijn allemaal instrumenten om iets door te drukken wat anders niet geaccepteerd zou worden. Daar komt bij dat je via de media de mensen kunt manipuleren door halve of geen waarheden te vertellen en dat steeds maar te blijven herhalen. Meteen iets roepen, soms zelfs bedreigen, zonder de eigenlijke feiten te kennen. Mensen in een bepaalde hoek zetten als “lunatics, terrorists, idiots”. En ga zo maar door.

Ik vind macht dan ook geen teken van morele kracht maar eigenlijk van morele zwakte. Ze is blijkbaar nodig om jouw doel te bereiken, jouw ideeën door te drukken.

Het maken van onderscheid, op wat voor manier dan ook, tussen mensen en bevolkingsgroepen, wordt dan ook gebruikt om geweld, om onderdrukking te rechtvaardigen. Vooral als al de verschillen tussen mensen onder een vergrootglas worden gelegd en er niet echt meer naar elkaar wordt geluisterd. En dan wordt ook de vrijheid stukgemaakt. En helaas staan onze kranten daar vol mee.

De geschiedenis echter laat keer op keer zien dat zaken die uitsluitend op macht zijn gebouwd, vroeg of laat ineen storten. Ze verbruiken zulke enorme hoeveelheden energie om zichzelf in stand te houden en beginnen uiteindelijk wild om zich heen te slaan. Zullen we het dan ooit leren?

“Liefde is genoeg om alles gedaan te krijgen”.

Liefde daarentegen creëert draagvlak. Een ouder hoeft geen macht uit te oefenen over een kind dat zich veilig en gezien voelt. Een leider hoeft geen angst te zaaien bij mensen die zich gerespecteerd wten. Een samenleving heeft geen angst wanneer de mensen zich verbonden voelen met elkaar. Liefde maakt macht eigenlijk overbodig, omdat ze betrokkenheid voortbrengt. Ze nodigt uit tot samenwerking, toewijding en verantwoordelijkheid. Waar macht mensen in beweging zet tegen hun wil, brengt liefde mensen in beweging vanuit hun wil. Dat verschil is cruciaal.

Maar liefde vraagt ook moed, het vraagt luisteren, geduld, verschillen kunnen accepteren. En dat is vaak moeilijker dan macht gebruiken. Macht is snel. Macht dwingt gehoorzaamheid af. Liefde bouwt vertrouwen op. Maar wat liefde te weeg brengt, houdt stand door wederzijds respect. Wie iets gedaan wil krijgen dat werkelijk waardevol is, heeft geen macht nodig, maar vertrouwen en respect.

Dat betekent niet dat er geen regels of grenzen nodig zijn. Maar die functioneren het best wanneer ze voortkomen uit respect in plaats van uit angst. Een grens gesteld uit liefde beschermt. Een grens gesteld uit machtsdrang onderdrukt.

Liefde vraagt meer van ons, maar ze geeft uiteindelijk ook meer terug. Ze verbindt waar macht verdeelt. Ze heelt waar macht beschadigt.